Belçika'da İş Yasaları Değişti

Belçika'da çalışanları ilgilendiren 6 önemli değişiklik 1 Haziran'da yürürlüğe girdi

BRÜKSEL – Şükrü SAĞLAM- Belçika'da çalışma hayatını yakından ilgilendiren kapsamlı iş gücü reformları 1 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. İşten çıkarma süreçlerinden yarı zamanlı çalışmaya, gece mesaisinden ücret endekslemesine kadar birçok alanda önemli değişiklikler hayata geçirildi.

İhbar süresine üst sınır getirildi

Yeni düzenlemeye göre, 1 Haziran 2026'dan sonra imzalanan iş sözleşmelerinde işveren tarafından yapılan fesihlerde uygulanacak ihbar süresi en fazla 52 hafta ile sınırlandırıldı.

Daha önce yasal bir üst sınır bulunmazken, uzun kıdeme sahip çalışanlar için ihbar süresi iki yılı aşabiliyordu. Yeni sistemde ihbar süresi kıdemle birlikte artmaya devam edecek ancak yaklaşık 17 yıllık hizmet süresinden sonra azami seviyeye ulaşacak.

Hükümet, düzenlemeyi çalışanların korunması ile işverenlerin rekabet gücü arasında denge kurulması amacıyla savunurken, sendikalar özellikle kariyerlerinin son dönemindeki çalışanların hak kaybına uğrayabileceği görüşünde.

Yeni uygulama yalnızca 1 Haziran 2026'dan sonra yürürlüğe giren sözleşmeleri kapsıyor. Daha önce kazanılmış haklar korunmaya devam edecek.

Yarı zamanlı çalışma esnetildi

Belçika'da yarı zamanlı çalışma koşulları da önemli ölçüde gevşetildi.

Mevcut sistemde yarı zamanlı çalışanların, tam zamanlı çalışma süresinin en az üçte biri kadar çalışması gerekirken, bu oran onda bire düşürüldü. Böylece özellikle kısa süreli işlerin yoğun olduğu sektörlerde çok daha kısa süreli yarı zamanlı sözleşmeler yapılabilecek.

Sendikalar ise çalışma saatlerinin daha fazla parçalanabileceği ve güvencesiz istihdamın artabileceği uyarısında bulunuyor.

Gece çalışması yaygınlaştırıldı

Düzenleme kapsamında gece çalışmasına ilişkin kısıtlamalar da büyük ölçüde kaldırıldı.

Daha önce akşam 20.00 ile sabah 06.00 saatleri arasında genel olarak yasak olan gece çalışması, artık tüm sektörlerde özel izin gerekmeksizin uygulanabilecek.

Değişikliğin özellikle dağıtım, e-ticaret ve lojistik sektörlerinde etkili olması bekleniyor. Bu sektörlerde yeni işe alınacak çalışanlar için gece çalışma primi saat 20.00 yerine 23.00'ten itibaren ödenecek.

1 Haziran 2026'dan önce görevde bulunan çalışanların mevcut hakları ise korunacak.

Çalışma programlarında bürokrasi azaltıldı

Çalışma saatlerinin planlanmasına ilişkin kurallar da sadeleştirildi.

İşverenler artık her çalışma programını ayrıntılı şekilde belirtmek yerine, çalışma günleri, zaman dilimleri ile asgari ve azami süreleri içeren genel bir çalışma çerçevesi oluşturabilecek.

Ancak değişken çalışma saatlerine sahip yarı zamanlı çalışanlar için mevcut bildirim yükümlülükleri devam edecek.

Uzun süreli hastalık iznindeki memurlar için yeni sistem

Reform paketinin bir diğer önemli ayağını kamu çalışanlarına yönelik düzenleme oluşturuyor.

Daha önce uzun süreli hastalık nedeniyle çalışamayacak durumda olan kadrolu federal memurlar sağlık gerekçesiyle kalıcı emekliliğe sevk edilebiliyordu. Yaklaşık 87 bin kişiyi etkileyen ve yıllık 2,5 milyar avroya mal olduğu belirtilen bu sistem kademeli olarak kaldırılıyor.

Yeni uygulamayla uzun süreli hastalık durumları, özel sektörde olduğu gibi sağlık ve maluliyet sigortası sistemine aktarılacak. Böylece çalışanların sağlık durumlarının elverdiği ölçüde kısmi olarak iş hayatına dönmeleri teşvik edilecek.

Yüksek maaşlarda ücret endekslemesi sınırlandırıldı

Belçika Federal Parlamentosu tarafından 28-29 Mayıs gecesi kabul edilen düzenlemeyle, yüksek gelirli çalışanlara yönelik ücret endekslemesinde de sınırlamaya gidildi.

Başbakan Bart De Wever liderliğindeki Arizona koalisyonu hükümetinin kabul ettiği "yüzlük endeks" uygulamasına göre, aylık brüt 4 bin avronun üzerindeki maaşlar için endeksleme artık tam olarak uygulanmayacak.

Buna göre maaşların yalnızca ilk 4 bin avroluk kısmı normal şekilde endekslenecek, bu tutarın üzerindeki bölüm için aylık artış en fazla 80 avro olacak. Sosyal yardımlar ve emekli maaşlarında ise eşik brüt 2 bin avro olarak belirlendi.

Söz konusu uygulama 2026 ve 2028 yıllarında iki kez devreye alınacak.

Düzenleme hem sendikaların hem de işveren örgütlerinin tepkisini çekti. Sosyal taraflar, enerji fiyatlarının yıllık ortalamasını esas alan alternatif bir sistem önerse de hükümet bu seçeneğin beklenen bütçe gelirini sağlamayacağı gerekçesiyle öneriyi reddetti.

Belçika İşçi Sendikaları Genel Federasyonu (FGTB), düzenlemeye karşı 2026 sonbaharında yargı yoluna başvuracağını açıkladı. Davaya ilişkin kararın 2028 yılı ortalarında verilmesi bekleniyor.

Öte yandan iktidar koalisyonundaki bazı partiler de konunun temmuz ayında yapılacak bütçe görüşmelerinde yeniden ele alınmasını istiyor.

Antwerp Üniversitesi ile Brüksel Özgür Üniversitesi (ULB) tarafından yapılan bir kamuoyu araştırmasına göre, Belçikalı seçmenlerin üçte birinden daha azı ücret endekslemesindeki bu sınırlamayı destekliyor.